Podwójne obywatelstwo (polskie i brytyjskie) a podróż do UK – na jakim paszporcie lecieć?
Coraz więcej Polaków mieszkających w West Bromwich, Birmingham i całym regionie West Midlands posiada – dla siebie lub swoich dzieci – dwa paszporty: bordowy dokument Rzeczypospolitej Polskiej oraz granatowy paszport brytyjski (British passport). Od momentu wprowadzenia elektronicznej kontroli ETA na brytyjskich lotniskach podróżowanie wyłącznie z jednym z tych dokumentów w kieszeni stało się częstym źródłem nerwowych sytuacji przy bramkach odlotów.
Poniżej wyjaśniamy krok po kroku, jak w praktyce wygląda podwójne obywatelstwo podróż do UK, dlaczego obywatel brytyjski nie powinien wyrabiać ETA na polski paszport i który dokument należy okazać funkcjonariuszowi polskiej Straży Granicznej, a który pracownikowi linii lotniczej.
Dlaczego obywatel brytyjski nie może lecieć do UK wyłącznie na polskim paszporcie?
Przez lata wielu Polaków po uzyskaniu brytyjskiej naturalizacji (naturalisation) nadal latało na trasie Birmingham–Polska wyłącznie na polskim paszporcie, zostawiając dokument brytyjski w domowej szufladzie. Po wprowadzeniu obowiązkowego systemu Electronic Travel Authorisation (ETA) taka praktyka prowadzi do blokady podczas odprawy na lotnisku w Polsce:
- Obywatel brytyjski nie kwalifikuje się do ETA: Zgodnie z wytycznymi Home Office, osoby posiadające obywatelstwo brytyjskie mają bezwarunkowe prawo wjazdu do kraju (Right of Abode) i nie podlegają pod system wizowy ani ETA. W formularzu ETA trzeba zadeklarować wszystkie posiadane obywatelstwa – po zaznaczeniu obywatelstwa brytyjskiego system nie pozwoli na wydanie autoryzacji na polski paszport.
- Koniec statusu EUSS po naturalizacji: Z chwilą uzyskania obywatelstwa brytyjskiego Twój dotychczasowy Settled Status przestaje mieć zastosowanie prawne, dlatego polski paszport nie przejdzie weryfikacji w systemie linii lotniczej jako dokument powiązany z eVisa.
- Wymóg okazania brytyjskiego paszportu przewoźnikowi: Aby linia lotnicza (Ryanair, Wizz Air, LOT) wpuściła Cię na pokład samolotu lecącego z Polski do UK bez ETA, musisz okazać ważny brytyjski paszport (lub w szczególnych przypadkach polski paszport z kosztowną wklejką Certificate of Entitlement to the Right of Abode).
Zasada polskiej granicy – ustawa o obywatelstwie polskim
Skoro do wlotu na Wyspy potrzebny jest paszport brytyjski, czy można w takim razie zostawić w domu polski dokument i podróżować wyłącznie jako Brytyjczyk? W przypadku dorosłych i dzieci posiadających polskie obywatelstwo zabraniają tego polskie przepisy.
Zgodnie z art. 3 ustawy o obywatelstwie polskim, obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie i nie może wobec polskich władz powoływać się ze skutkiem prawnym na paszport zagraniczny.
Co to oznacza na polskich lotniskach (np. w Krakowie, Katowicach, Warszawie czy Gdańsku)?
- Kontrola polskiej Straży Granicznej: Przekraczając granicę Polski (zarówno przy przylocie, jak i przy wylocie ze strefy Schengen), obywatel polski ma obowiązek wylegitymować się przed polskim funkcjonariuszem lub na bramkach automatycznych (ABC gates) ważnym polskim paszportem lub polskim dowodem osobistym.
- Ryzyko przy wyjeździe na samym brytyjskim paszporcie: Jeśli dorosły Polak lub urodzone w UK dziecko (które posiada numer PESEL i jest wpisane do polskich rejestrów) próbuje wylecieć z Polski na samym brytyjskim paszporcie, polska Straż Graniczna może odmówić odprawy granicznej do czasu okazania ważnego polskiego dokumentu tożsamości.
Ważne: Zasada ta jest szczególnie istotna w przypadku dzieci! Wielu rodziców wyrabia dziecku pierwszy polski paszport, a gdy ten straci ważność po roku lub 5 latach, próbuje lecieć z dzieckiem do Polski tylko na ważnym paszporcie brytyjskim. Przy wylocie z Polski z powrotem do UK straż graniczna widzi w systemie, że dziecko jest obywatelem RP bez ważnego polskiego dokumentu, co może uniemożliwić powrót.
Który paszport komu pokazać? Schemat krok po kroku na trasie UK–Polska–UK
Aby podróż przebiegła całkowicie bezstresowo, zawsze zabieraj ze sobą oba ważne paszporty (polski i brytyjski) i stosuj prosty podział ról między kontrolą przewoźnika a kontrolą graniczną:
1. Lot z Wielkiej Brytanii do Polski
- Odprawa online (Check-in) i bramka na lotnisku w UK: Możesz podać dane polskiego paszportu (jako obywatel UE lecący do strefy Schengen bez limitu dni).
- Kontrola graniczna po przylocie do Polski (Straż Graniczna): Okazujesz polski paszport (lub polski dowód osobisty).
2. Lot powrotny z Polski do Wielkiej Brytanii
- Odprawa online (Check-in) na lot do UK: Wpisujesz dane brytyjskiego paszportu, aby system linii lotniczej od razu widział Twoje obywatelstwo brytyjskie i nie żądał ETA.
- Kontrola graniczna na polskim lotnisku (Straż Graniczna): Funkcjonariuszowi w budce lub na bramce biometrycznej w Polsce okazujesz polski paszport (lub polski dowód osobisty).
- Wejście na pokład przy bramce (Gate – obsługa linii lotniczej): Pracownikowi linii sprawdzającemu prawo wlotu do UK pokazujesz brytyjski paszport.
- Przylot na lotnisko w UK (UK Border Force / eGates): Przechodzisz przez bramki elektroniczne na brytyjskim paszporcie.
Praktyczna wskazówka: Nie obawiaj się, że w karcie pokładowej wpiszesz paszport brytyjski, a polskiemu pogranicznikowi podasz paszport polski. Dla Straży Granicznej liczy się obywatelstwo i tożsamość podróżnego, a przy okienku możesz po prostu położyć oba dokumenty jednocześnie.
Pomoc z wnioskami paszportowymi i dokumentami w West Bromwich: Potrzebujesz wsparcia przy odnowieniu brytyjskiego paszportu w HM Passport Office, umówieniu wizyty konsularnej w e-Konsulacie, transkrypcji aktu urodzenia dziecka lub tłumaczeniu dokumentów? Skorzystaj z usług Ariel Online Services (arielonline.co.uk) przy 47a Carter’s Green w West Bromwich (B70 9QP, tel. 0121 716 3210) – oferujemy darmowe wstępne konsultacje online oraz spotkania w biurze. Z kolei pomoc techniczną z komputerem i wsparcie cyfrowe dla mieszkańców Sandwell prowadzi lokalne przedsiębiorstwo społeczne FCOMS UK CIC (fcomsuk.org) przy 309 High Street w West Bromwich.
Podsumowanie – najważniejsze informacje
- Posiadając podwójne obywatelstwo (polskie i brytyjskie), w każdą podróż między UK a Polską zabieraj ze sobą oba ważne paszporty.
- Obywatele brytyjscy nie wyrabiają zezwolenia ETA – uprawnieniem do wejścia na pokład samolotu lecącego do Wielkiej Brytanii jest brytyjski paszport.
- Na polskiej granicy państwowej (przed polską Strażą Graniczną) zawsze legitymuj się polskim paszportem lub polskim dowodem osobistym.
- Pilnuj terminów ważności polskich dokumentów swoich dzieci posiadających obywatelstwo RP, aby uniknąć zatrzymania przy wylocie z Polski.
Źródło: GOV.UK – Electronic Travel Authorisation (ETA): guidance for dual citizens / Straż Graniczna RP
