Dlaczego Wielka Brytania ma najwyższe koszty energii elektrycznej na świecie?

Choć Wielka Brytania poczyniła ogromne postępy w zakresie ekologicznej transformacji energetycznej, zamykając ostatnią elektrownię węglową w Ratcliffe-on-Soar, ceny energii elektrycznej w tym kraju nadal należą do najwyższych na świecie. Wydawać by się mogło, że przejście na tańsze, odnawialne źródła energii, takie jak wiatr i słońce, powinno przełożyć się na spadek cen energii dla konsumentów. Dlaczego więc jest wręcz przeciwnie?

Zależność Wielkiej Brytanii od gazu ziemnego

Podstawą problemu jest wyjątkowa zależność Wielkiej Brytanii od gazu ziemnego. W latach 70. odkryto duże złoża gazu pod Morzem Północnym, co skłoniło kraj do zwiększenia jego udziału w produkcji energii. Gaz był wydajniejszy i czystszy niż węgiel, dlatego stał się głównym źródłem zasilania dla brytyjskiej sieci energetycznej. Obecnie gaz stanowi ponad 30% miksu energetycznego w Wielkiej Brytanii, co czyni go najważniejszym surowcem energetycznym.

Wpływ geopolityki na ceny gazu

Początkowo Wielka Brytania była samowystarczalna pod względem zaopatrzenia w gaz, ale wyczerpywanie się złóż pod Morzem Północnym zmusiło ją do poszukiwania alternatywnych źródeł. Dostawy gazu z Rosji stały się jednym z głównych źródeł importu. W 2022 roku, gdy Rosja zaatakowała Ukrainę, dostawy rosyjskiego gazu do Europy zostały drastycznie ograniczone. W efekcie, ceny gazu gwałtownie wzrosły, wpływając na koszty energii w Wielkiej Brytanii. Chociaż ceny gazu nieco spadły od tego czasu, nadal są one wyższe od historycznych poziomów.

Jak ustalane są ceny energii?

System ustalania cen energii w Wielkiej Brytanii opiera się na zasadzie „kosztu krańcowego” (marginal cost). Oznacza to, że cena energii jest wyznaczana na podstawie najdroższego źródła energii, które w danym momencie dostarcza energię do sieci. W praktyce oznacza to, że choć energia z odnawialnych źródeł, takich jak wiatr czy słońce, jest tańsza w produkcji, cena końcowa dla konsumenta jest wyznaczana przez koszt najdroższej jednostki energii, najczęściej pochodzącej z elektrowni gazowej.

Dlaczego odnawialne źródła energii nie obniżają kosztów?

• Zasada „kosztu krańcowego” faworyzuje najdroższe źródła energii.
• Wysokie ceny gazu wpływają na koszt produkcji energii.
• Konsumenci nie odczuwają korzyści finansowych z tańszej energii odnawialnej.

Potrzeba zmiany polityki – Rozdzielenie cen gazu i energii odnawialnej

Rozwiązaniem mogłoby być rozdzielenie cen energii elektrycznej od cen gazu, co pozwoliłoby na ustalanie cen energii w oparciu o faktyczne koszty produkcji, a nie najdroższe źródło. W 2022 roku, ówczesny premier Boris Johnson określił istniejący system jako „absurdalny”, co przyczyniło się do uruchomienia przeglądu rynku energii elektrycznej (REMA – Review of Electricity Market Arrangements).

Przyszłość cen energii w Wielkiej Brytanii

Pomimo rosnących nacisków na reformy, zmiana systemu cenowego w brytyjskiej energetyce może jeszcze potrwać. Dopóki obecny system pozostaje bez zmian, konsumenci będą zmuszeni płacić wysokie ceny wyznaczane przez drogie elektrownie gazowe, niezależnie od rosnącego udziału odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym kraju.

Wnioskiem z tej sytuacji jest potrzeba przyspieszenia prac nad rozdzieleniem cen energii i uniezależnieniem ich od gazu. Działania te mogą okazać się kluczowe dla obniżenia rachunków za energię i wykorzystania pełnego potencjału odnawialnych źródeł energii.