Urodzenie dziecka w Wielkiej Brytanii – kiedy dziecko Polaków ma prawo do brytyjskiego paszportu, a kiedy do polskiego PESEL-u?
Narodziny dziecka w szpitalu w West Bromwich (Sandwell General Hospital), Birmingham czy Wolverhampton to wyjątkowy moment dla każdej rodziny, ale także początek ważnych formalności urzędowych po obu stronach granicy. Wielu młodych rodziców zastanawia się, czy ich dziecko urodzone na Wyspach staje się automatycznie Brytyjczykiem, czy trzeba zgłaszać je do systemu EU Settlement Scheme i w jakiej kolejności wyrobić mu pierwszy paszport na wyjazd do rodziny w Polsce.
Poniżej wyjaśniamy krok po kroku, jak wygląda urodzenie dziecka w UK obywatelstwo i paszport, kiedy maluch ma prawo do brytyjskiego dokumentu od ręki oraz jak przeprowadzić transkrypcję aktu urodzenia, aby nadać dziecku numer PESEL.
Krok 1: Rejestracja narodzin w brytyjskim urzędzie (Register Office)
Pierwszą formalnością w Anglii i Walii jest rejestracja urodzenia dziecka w lokalnym urzędzie stanu cywilnego (Register Office) właściwym dla miejsca porodu lub zamieszkania (np. Sandwell Register Office w Highfields House w West Bromwich) w terminie do 42 dni od dnia narodzin.
Podczas wizyty w urzędzie pamiętaj o kluczowej zasadzie:
- Zawsze wykup pełny odpis aktu urodzenia (Full Birth Certificate): Krótki skrót aktu jest darmowy, ale do wyrobienia zarówno brytyjskiego paszportu, jak i do transkrypcji dokumentu w polskim Urzędzie Stanu Cywilnego (USC) bezwzględnie wymagany jest pełny odpis zawierający dane obojga rodziców (Full Birth Certificate – koszt £12.50 za egzemplarz). Warto od razu zamówić 2 egzemplarze.
Kiedy dziecko Polaków urodzone w UK nabywa automatycznie obywatelstwo brytyjskie?
W Wielkiej Brytanii nie obowiązuje bezwarunkowe prawo ziemi (ius soli) – sam fakt przyjścia na świat w brytyjskim szpitalu nie daje automatycznie obywatelstwa. Wszystko zależy od statusu imigracyjnego rodziców w dokładnym dniu narodzin dziecka:
Sytuacja A: Chociaż jedno z rodziców ma Settled Status (lub ILR / obywatelstwo UK) w dniu porodu
Jeśli w dniu narodzin dziecka matka lub ojciec posiada już pełny status osoby osiedlonej (Settled Status) bądź bezterminowe prawo pobytu (ILR):
- Dziecko jest obywatelem brytyjskim z mocy prawa (automatically a British citizen): Nie musisz składać dla niego żadnego wniosku o Settled Status ani płacić za rejestrację obywatelstwa!
- Od razu wnioskujesz o brytyjski paszport: Wystarczy wypełnić wniosek o pierwszy dziecięcy paszport brytyjski w HM Passport Office na stronie gov.uk/get-a-child-passport (koszt £57.50 online), dołączając brytyjski Full Birth Certificate oraz dane (numer referencyjny UAN lub Share Code) potwierdzające, że rodzic miał Settled Status przed narodzinami dziecka.
Sytuacja B: Oboje rodzice mają wyłącznie Pre-settled Status w dniu porodu
Jeśli w dniu narodzin dziecka żaden z rodziców nie posiada jeszcze pełnego Settled Status (oboje mają status tymczasowy Pre-settled Status):
- Dziecko nie nabywa od razu obywatelstwa brytyjskiego: W takim przypadku rodzice muszą w ciągu 90 dni od narodzin złożyć dla noworodka bezpłatny wniosek do EU Settlement Scheme (EUSS), aby dziecko otrzymało swój własny Pre-settled Status.
- Prawo do obywatelstwa po zmianie statusu rodzica: Gdy w przyszłości którekolwiek z rodziców uzyska pełny Settled Status, dziecko urodzone w UK zyska prawo do rejestracji jako obywatel brytyjski (formularz MN1).
Obywatelstwo polskie, transkrypcja aktu urodzenia i numer PESEL
Niezależnie od tego, czy Twoje dziecko otrzymało brytyjski paszport, zgodnie z polskim prawem (zasada krwi – ius sanguinis) dziecko urodzone z polskich rodziców nabywa z dniem urodzenia obywatelstwo polskie.
Aby wyrobić dziecku polski paszport lub dowód osobisty i uzyskać dla niego numer PESEL, konieczne jest tzw. umiejscowienie (transkrypcja) brytyjskiego aktu urodzenia w polskim rejestrze stanu cywilnego. Możesz to zrobić na dwa sposoby:
- Przez polski konsulat w Londynie lub Manchesterze: Składasz wniosek o transkrypcję podczas wizyty konsularnej (opłata konsularna wynosi ok. £44), załączając oryginał brytyjskiego Full Birth Certificate wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski (lub formularzem wielojęzycznym).
- Bezpośrednio w dowolnym Urzędzie Stanu Cywilnego (USC) w Polsce (szybciej i taniej!): Wniosek o transkrypcję możesz złożyć w wybranym USC w Polsce podczas urlopu albo przez pełnomocnika – np. dziadków dziecka mieszkających w Polsce. Opłata skarbowa w Polsce wynosi zaledwie 50 zł, a polski akt urodzenia z nadanym numerem PESEL jest często gotowy w ciągu kilkunastu dni.
Praktyczna wskazówka: Jeśli Twoje dziecko ma polskie imię lub nazwisko ze znakami diakrytycznymi (np. Łukasz, Michał, Zosia, Żółkiewski), a w brytyjskim akcie urodzenia zapisano je bez polskich liter (Lukasz, Michal), podczas składania wniosku o transkrypcję w polskim USC poproś o dostosowanie pisowni do reguł języka polskiego na podstawie art. 106 Prawa o aktach stanu cywilnego.
Wsparcie dla rodziców w West Bromwich – paszporty, transkrypcja i zasiłki rodzinne: Potrzebujesz pomocy przy wniosku o pierwszy brytyjski paszport dla dziecka, tłumaczeniu i transkrypcji aktu urodzenia (Full Birth Certificate), rejestracji noworodka w systemie EUSS albo złożeniu wniosku o Child Benefit i dodatek na dziecko w Universal Credit? Skontaktuj się z Ariel Online Services (arielonline.co.uk) przy 47a Carter’s Green w West Bromwich (B70 9QP, tel. 0121 716 3210) – dostępne są darmowe wstępne konsultacje online oraz spotkania w biurze. Z kolei niezamożne rodziny w Sandwell potrzebujące darmowego laptopa do nauki dla starszych dzieci lub wsparcia cyfrowego mogą zgłosić się do przedsiębiorstwa społecznego FCOMS UK CIC (fcomsuk.org) przy 309 High Street w West Bromwich.
Podsumowanie – najważniejsze informacje
- Zarejestruj narodziny dziecka w lokalnym Register Office w ciągu 42 dni i odbierz pełny odpis aktu urodzenia (Full Birth Certificate).
- Jeśli w dniu porodu chociaż jedno z rodziców posiadało Settled Status, dziecko jest od urodzenia obywatelem brytyjskim i może od razu otrzymać brytyjski paszport.
- Jeśli oboje rodzice mają tylko Pre-settled Status, należy w ciągu 90 dni złożyć dla noworodka bezpłatny wniosek o status w systemie EUSS.
- Aby uzyskać dla dziecka numer PESEL i polski paszport, należy przeprowadzić transkrypcję brytyjskiego aktu urodzenia w polskim USC (osobiście, przez konsulat lub przez dziadków w Polsce).
Źródło: GOV.UK – Check if your child is a British citizen / Gov.pl
