Co to jest małpia ospa?

Małpia ospa to choroba wywoływana przez wirusa małpiej ospy, należącego do rodziny ortopokswirusów, podobnie jak wirus ospy prawdziwej. Po raz pierwszy odkryta w 1958 roku, małpia ospa przez wiele lat była endemiczna w niektórych regionach Afryki, ale w 2022 roku wywołała globalny wybuch zachorowań, w tym w krajach, gdzie wcześniej była rzadkością, takich jak Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Hiszpania i wiele innych krajów europejskich.

Objawy małpiej ospy

Objawy małpiej ospy pojawiają się zazwyczaj od 5 do 21 dni po kontakcie z wirusem. Choroba zaczyna się od objawów grypopodobnych, a następnie rozwija się charakterystyczna wysypka. Do najczęstszych objawów należą:

• Gorączka
• Bóle głowy
• Bóle mięśni i pleców
• Powiększone węzły chłonne
• Dreszcze i wyczerpanie
• Wysypka, która przekształca się w pęcherze wypełnione płynem

Wysypka często zaczyna się na twarzy i może rozprzestrzenić się na inne części ciała, w tym na dłonie, stopy, narządy płciowe oraz okolice odbytu.

Przypadki ciężkie i powikłania

Większość przypadków małpiej ospy ma łagodny przebieg, a objawy ustępują samoistnie w ciągu kilku tygodni. Jednak u niektórych osób, zwłaszcza u dzieci, osób starszych oraz tych z osłabionym układem odpornościowym, mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak wtórne infekcje skóry, blizny, a w rzadkich przypadkach nawet zapalenie mózgu lub sepsa.

Śmiertelność jest niska, szczególnie w przypadku wirusa Clade II, który był odpowiedzialny za wybuch epidemii w 2022 roku. Niemniej jednak, istnieje ryzyko poważnych komplikacji zdrowotnych, zwłaszcza wśród osób o obniżonej odporności.

Jak dochodzi do zakażenia?

Małpia ospa przenosi się głównie poprzez bliski kontakt z osobą zakażoną, jej wysypką, wydzielinami lub przedmiotami, z którymi miała kontakt, takimi jak pościel lub ubrania. Wirus może również przenosić się drogą kropelkową podczas przedłużonego kontaktu twarzą w twarz lub podczas kontaktów seksualnych.

Zakażenia odzwierzęce są także możliwe, zwłaszcza przez ugryzienia, zadrapania lub kontakt z zakażonymi zwierzętami, takimi jak gryzonie lub naczelne. W regionach, gdzie małpia ospa jest endemiczna, transmisja od zwierząt jest bardziej powszechna.

Obecne ogniska małpiej ospy

W 2022 roku doszło do nagłego wzrostu liczby przypadków małpiej ospy poza Afryką. Największe ogniska odnotowano w Stanach Zjednoczonych, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Niemczech i Francji. Do sierpnia 2023 roku WHO potwierdziła przypadki małpiej ospy w ponad 110 krajach, co uczyniło tę chorobę globalnym zagrożeniem zdrowotnym.

Obecnie choroba ta nadal krąży w populacjach, szczególnie wśród osób o zwiększonym ryzyku, takich jak mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami oraz osoby mające liczne kontakty seksualne.

Jak się chronić przed zakażeniem?

Aby uniknąć zakażenia małpią ospą, zaleca się unikanie bliskiego kontaktu z osobami mającymi objawy choroby, w tym wysypkę. Ważne jest również regularne mycie rąk wodą z mydłem lub używanie środków dezynfekujących na bazie alkoholu po kontakcie z osobą zakażoną.

Szczepionki przeciwko ospie prawdziwej, takie jak ACAM2000 i Jynneos, mogą zapewnić ochronę przed małpią ospą i są stosowane w grupach wysokiego ryzyka, np. wśród pracowników medycznych.

Leczenie małpiej ospy

Większość przypadków małpiej ospy jest łagodna i nie wymaga specjalistycznego leczenia. Głównie skupia się ono na łagodzeniu objawów, takich jak ból i świąd. W cięższych przypadkach mogą być stosowane leki przeciwwirusowe, takie jak tecovirimat (TPOXX) lub brincidofovir (Tembexa).

Więcej informacji znajdziesz na stronach NHS oraz WHO.

Disclaimer: Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólny i służą wyłącznie celom informacyjnym. Nie zastępują profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani leczenia. W przypadku wystąpienia objawów chorobowych lub podejrzenia zakażenia małpią ospą, skonsultuj się z lekarzem lub odpowiednim specjalistą. Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek decyzje podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. Aktualne i szczegółowe informacje na temat małpiej ospy można znaleźć na stronach NHS oraz WHO.